No 58 (իրավիճակ), Մայիսի 21 2009 թ., հինգշաբթի

ՑԻՐԻԼԻԶԱՑԻԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆՈՒՄ

ՍՏԱՑՎՈՒՄ Է, ՈՐ ԲԻԶՆԵՍՄԵՆՆԵՐՆ
ԱՎԱԶԱԿՆԵՐ ԵՆ ԵՎ ԹԱՔՑՆՈՒՄ ԵՆ ՀԱՐԿԵՐԸ
Հարկային փաթեթի մասին այսպիսի կարծիք ունի ԱԺ պատգամավորը

Երեկ խորհրդարանում քննարկվող թիվ մեկ թեման դարձյալ հարկային փաթեթն էր, որը ԱԺ-ին ներկայացրել է կառավարությունը: Օրենսդրական այդ նախաձեռնությամբ առաջարկվում է, որ մի շարք ձեռնարկություններում հարկային տեսչությունն ունենա ներկայացուցիչ, որը իրավունք ունի ծանոթանալու փաստաթղթերի հետ եւ հետեւելու բոլոր իրադարձություններին:

Այս օրինագիծը բավականին շատ կասկածներ է հարուցում հատկապես գործարար պատգամավորների շրջանում: Բանն այն է, որ մեր երկրում ամենակոռումպացված չինովնիկի համբավ ունեցող Գագիկ Խաչատրյանը` Տամոժնի Գագոն է ղեկավարում պետեկամուտների կոմիտեն, որը խոշոր բիզնեսմեն է: Ավելին, վերջերս նա իր մտերմիկ շրջապատում գլուխ է գովել, թե ինչ գնով էլ լինի, այդ օրինագիծն անցնելու է:

Երեկ մենք զրուցեցինք գործարար պատգամավորների հետ` հասկանալու համար, թե ի՞նչ են նրանք մտածում այդ նախագծի շուրջ եւ ի՞նչ են մտադիր անել:

Տիգրան Արզաքանցյան`
«Գրեյթ Վելլի» ընկերության սեփականատեր, ՀՀԿ անդամ

- Պարոն Արզաքանցյան, Դուք ի՞նչ կասեք հարկային փաթեթի վերաբերյալ:

- Կառավարությունը հետաքրքրված է, որ բարելավի բյուջեի վիճակը: Հարկային աշխատողների կողմից հայտարարվել են, որ կան կազմակերպություններ, որոնք թաքցրել են հարկերը, ակցիզները, դրա համար էլ ուզում են իրենց ղեկավարությունը պահեն այնտեղ:

- Ի՞նչ եք կարծում, ճի՞շտ տարբերակ է ընտրել կառավարությունը:

- Ոչ, որովհետեւ դա նշանակում է, որ իրենք իրենց ստուգումները ճիշտ չեն կատարել, կամ չեն կարողանում կատարել, այսինքն` չեն աշխատում: Իսկ եթե նրանք իրենց ներկայացուցիչներին են նշանակում ընկերություններում, ուրեմն ստուգումները պետք է ամբողջությամբ վերացնեն: Այսինքն` էլ չանեն: Եթե իրենք ուզում են, որ գտնեն, թե ով չի վճարում ակցիզային հարկերը, բոլորից լավ գիտեն նրանց: Թող ուշադրություն դարձնեն հենց այդ կազմակերպությունների վրա:

- Դուք դե՞մ եք, որ հարկային մարմինն իր ներկայացուցչին գործուղի ձեռնարկություններ` ամենօրյա հսկողություն իրականացնելու:

- Ի՞նչ է նշանակում ներկայացուցիչը գտնվի մարդկանց կազմակերպություններում, փաստաթղթերին ծանոթանա: Ի՞նչ մեխանիզմներով են նրանք աշխատելու, չգիտենք:

- Ինչո՞ւ է կառավարությունը դուրս եկել գործարարների դեմ:

- Ես մի քիչ գլաբալ մտածմունքով ասեմ, որովհետեւ շփվում եմ տարբեր երկրների գործարարների հետ: Ամբողջ աշխարհում մարդիկ մտածում են, թե ինչ ձեւով կարող են հեշտացնել գործարարին, որ գործը չփակվի, չվերանան աշխատատեղերը, զարգանա բիզնեսը, հարկերի, վարկերի տոկոսներն են իջացնում, որ բիզնեսը կարողանա շնչի: Այսօր համաշխարհային ճգնաժամ է, շատ բարդ է երկրի տնտեսական վիճակը: Իսկ այս ռեժիմը մտցնելով դրսի ինվեստորները չեն կարողանա հասկանալ, թե ինչ է կատարվում: Կմտածեն, որ իսկապես կանտրոլ չկա բիզնեսի վրա, որ բիզնեսմենները ավազակ են, թաքցնում են իրենց հարկերը, ցիրիլնի երկիր չի: Իսկ ինչ վերաբերվում է նրան, որ գործարարները պետք է մտնեն օրենքի դաշտ եւ հարկերը ժամանակին մուծեն, ես դրան կողմ եմ ոտքով, ձեռքով: Մենք մեր բյուջեն պետք է լրացնենք:

- Հիշեցրեցիք, որ հարկային ծառայության աշխատակիցներն ասում են, թե կան գործարարներ, ովքեր թաքցնում են հարկերը, գործում են ստվերում: Ճանաչո՞ւմ եք այդպիսի մարդկանց, գուցե հուշե՞ք կառավարությանը գտնել ավազակներին:

- Դա հարկային տեսուչների աշխատանքն է: Ես իմ աշխատանքն եմ կատարում: Եթե իրենք ասում են, որ իրենց աշխատակիցները չեն կարողանում աշխատել, ներկայացուցիչ են ուզում նշանակել բոլոր կազմակերպություններում, բա այդ ստուգողները ի՞նչ պիտի լինեն: Ուրեմն նրանք պիտի աշխատանքից հեռանան: Եթե իրենց աշխատանքը չեն կատարում, թող գնան, էլ բյուջեից աշխատավարձ չստանան:

- Տեղական արտադրողներից շատերը պնդում են, որ այս փաթեթը ներկրողներն են նախաձեռնել, որպեսզի խեղդեն տեղական արտադրությունը: Որպես տեղական արտադրություն իրականացնող գործարար, համաձայն եք այդ կարծիքին եւ Ձեր կարծիքով ո՞վ է թաքնված այս նախագծի թիկունքում:

- Ես կուզենայի իմ համար իսկապես իմանալ, թե սա ում իդեան է. հարկայինի՞, թե կառավարության: Մեկ հոգու իդեայով օրենք չեն ստեղծում, երկրում հեղափոխություն անում` մանավանդ գործարարների դեմ: Այսօր բյուջեն մենք ենք լրացնում, ոչ թե հարկայինի տեսուչը: Առանց այդ էլ խեղդված է այսօր բիզնեսը: 3 տարի առաջ փոխեցին դոլար-դրամ կուրսերը, խեղդեցին էքսպորտը` 80 տոկոս նվազել է այսօր: Դրա տարբերությունը այսօր նոր զգում են:

- Դուք Սերժ Սարգսյանի համար աշխատել եք այնպես, ինչպես մյուս պատգամավորները, որոնք գումարներ են ծախսել եւ այլն: Չե՞ք պատրաստվում դիմել այն մարդուն, ում դարձրել եք նախագահ:

- Ես մի քանի օր է, ինչ իմ բուժական պրոցեդուրաներից վերադարձել եմ հենց էս հարցերի համար (նրա նկատմամբ տարիներ առաջ մահափորձ իրականացվեց Մոսկվայում-Թ.Թ.): Ինչքան կարամ պետք գամ, իմ աշխատանքը կատարեմ ԱԺ-ում, կանեմ: Դրա համար եմ բուժումս թողել կիսատ ու եկել` մասնակցելու հարցերի քննարկմանը: Մեր երկրում դրսի հետ ես եմ շատ շփվում, որ ինվեստիցիաներ գա, մտնի, մեր մոտ, բիզնեսը լավ լինի, արդար գնա, մաքուր գնա: Որ ինձ հարցնում են, թե ինչ ձեւ ա ձեր մոտ, ասում եմ` շատ փայլուն, մաքուր բիզնես ա, ապահովված, բան, բայց մեր մոտ ռիսկը բիզնեսի մեջ էնքան էլ հաջող չէ, իսկ հիմա նենց են անում, որ դառնա մինուս: Սա ցույց է տալիս, որ մենք ներսում չենք կարողանում կանտրոլ անել մի քանի ավազակների, որոնք ճիշտ ակցիզով չեն աշխատում, հարկերը ժամանակին չեն մուծում:

- Բայց Դուք էլ եք բիզնեսմեն, լրիվ օրինական դաշտում եք գործո՞ւմ:

- Ես օրենքի հետ խնդիր չունեմ, մի անգամ ստուգում են, մի հատ էլ ուրիշ ստուգող ա գալիս իմ մոտ: Չեմ պատկերացնում, թե տնտեսությունը ոնց ա պահվում: Հարձակվում են միանգամից: Թող հարձակվեն, ինչ ուզում են` թող անեն: Մենք էլ կպայքարենք, որ մաքուր լինի, լավ լինի, որ ոնց որ գան, նենց էլ գնան:

- Բայց կառավարությունը պնդում է, որ այս նախագծով հնարավոր կլինի առավել արդյունավետ պայքար մղել ստվերային տնտեսության դեմ:

- Ուրեմն մինչեւ հիմա չեն պայքարել ստվերի դե՞մ: Իրենք ճիշտ են անում, որ ուզում են ակցիզների վրա կանտրոլ անել, բայց մեխանիզմը ճիշտ չի: Մեր վաստոկ մենթալիտետը պետք է հաշվի առնել: Հարկայինի աշխատողը, որ մտնի ձեռնարկություն, մի հատ առանձին փայատեր ա դառնում: Գործարարը կարա 1 միլիոն տա, որ իրենով անի: Այդ տեսուչների մեջ էդ կուլտուրան ե՞րբ պիտի մտնի, որ իրենք գան, արդար աշխատեն:

- Այսինքն, մտավախություն ունեք, որ լրացուցիչ կաշառակերներ են ավելանալու:

- Շատ դժվար է լինելու կանտրոլը: Ես դեմ եմ քվեարկելու, որովհետեւ օրենքի վրա աշխատելու տեղ կա: Պիտի ճիշտ ձեւ գտնենք, սա շատ կոպիտ ձեւ ա:


Միքայել Վարդանյան`
«Գրանտ Քենդի» ընկերության սեփականատեր
Հրանտ Վարդանյանի որդին

- Պարոն Վարդանյան, ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ է կառավարությունը նման նախագիծ բերել խորհրդարան:

- Կառավարությունն ասում է, թե սա արվում է վերահսկելու համար: Ես համաձայն եմ, թող վերահսկեն, բայց սա ձեւ չի:

- Ո՞րն է կոնկրետ Ձեր մտահոգությունը:

- Այն է, որ հարկային մարմինները լրտես են ուղարկում արտադրողների մոտ: Եթե մենք լինեինք ներմուծող, այդ վտանգը չէր լինի, բայց այսօր կա, քանի որ արտադրություն ունենք: Կան առեւտրային գաղտնիքներ, արտադրական գաղտնիքներ, որոնց փաստորեն հարկայինի աշխատակիցը կարող է ծանոթանալ: Դա ճիշտ չէ:

- Կարծիք կա, որ այս օրինագիծը հեղինակել են հարկային եւ մաքսային ծառայությունների այն աշխատակիցները, ովքեր խոշոր ներմուծողներ են, որոնց խանգարում են տեղական արտադրողները:

- Այո, ներմուծողները մեծ մասամբ հարկային, մաքսային մարմնի աշխատակիցներ են, կարող է եւ նրանք շահագրգռված լինեն, որպեսզի տեղական արտադրողին խանգարեն:

- Ի՞նչ եք կարծում, խորհրդարանը կընդունի՞ այս նախագիծը:

- Տեսնենք, չեմ կարող ասել: Ասում են, չէ՞, որ խորհրդարանի 80 տոկոսը գործարարներ են, ուրեմն պետք է նրանք հասկանան, որ անսահման իրավունք են տալիս հարկային աշխատակիցներին: Սա նույնն է, ինչ անսահման իրավունք տան մեկին մտնել մյուսի տունը եւ 24 ժամ լինել այնտեղ, ինչ ուզենա, նայի: Սա է օրենքը: Ես դեմ եմ օրինագծի այս տարբերակին:

Հ.Գ. Գործարար այլ պատգամավորների հետ մեր զրույցները` հաջորդ համարում: Մինչ այդ նշենք, որ հայոց խորհրդարանում պատգամավորներ կան, որոնք անտեղյակ են նաեւ իրենց վերաբերվող նախագծերից կամ էլ իրենց ձեռնտու է ջայլամի կարգավիճակը: Համենայնդեպս «Ջերմուկ»-ի սեփականատեր Աշոտ Արսենյանը` Քլոսը, ասաց, թե ինքը տեղյակ չի, նոր է եկել Ազգային ժողով, բայց շաբաթներ շարունակ նույն ԱԺ-ում քննարկվում էր այս հարկային փաթեթը: Այսինքն` հավատալ այս պատգամավորին, մի քիչ դժվար է: Նրան ավելի շուտ պետք է բնորոշել որպես վախկոտ մարդ, որը միայն պատերի տակ կարող է մեծ-մեծ խոսել, իսկ իրականում ընդունակ չէ պայքարել նաեւ իր իրավունքների համար: Այսպիսի կարգավիճակում էր նաեւ Վայոց Ձորի նախկին մարզպետ, պատգամավոր Սամվել Սարգսյանը, որը հրաժարվեց ձայնագրիչի առջեւ պատասխանել մեր հարցերին` միայն ասելով, որ ինքն էլ է դեմ, քանի որ վատ բաներ կան նախագծում: Նույն կերպ վարվեց նաեւ ԲՀԿ-ից Կարո Կարապետյանը: Իսկ ահա Հարություն Ղարագյոզյանը` Կարամելի Հարութը, փաթեթը կարդում էր այն ժամանակ, երբ Վահան Հովհաննիսյանը վարչապետից հետաքրքրվում էր, թե արդյոք նախապայմաններո՞վ է Հայաստանը բանակցում Թուրքիայի հետ, թե՞ առանց նախապայմանների, նաեւ փորձում էր հասկանալ, թե ինչու է Թուրքիան ասում, թե իրենք նախապայման ունեն, իսկ Հայաստանը` ոչ:

ԹԱԳՈՒՀԻ ԹՈՎՄԱՍՅԱՆ

ամբողջ համարը...»»

No 58 (իրավիճակ), Մայիսի 21 2009 թ., հինգշաբթի