No 628 (ինտերնետային No 788), Հունվարի 30 2007 թ., երեքշաբթի
ԿՈՌՈՒՊՑԻԱՅԻ ՎՈԺԴԵՐԸ
ՍՆՆԴԱՄԹԵՐՔԻ ԲԻԶՆԵՍ
Սննդամթերքի շուկայում մինչեւ 1998թ. հեղաշրջումը ընդհանրապես ոչ մի մենաշնորհային
կարգավիճակ ունեցող չի եղել: Ով ինչ ցանկացել է, ներմուծել է: Հազարավոր ընտանիքներ
դրանով են ոչ միայն գոյատեւել, այլ նաեւ լրջորեն մեծացրել իրենց գործունեության
ծավալները: Միջին խավը հենց նման մարդիկ պետք է լինեին:
Միանգամից պատկերը փոխվել է իշխանափոխությունից հետո: Երկու տարվա ընթացքում 100
տոկոսանոց մենաշնորհային կարգավիճակ է շաքարավազի շուկայում ստացել Սամվել Ալեքսանյանը
(Լֆիկ Սամո): Ինչպես տեսնում եք, եթե գազի եւ բենզինի շուկան Քոչարյանն ու Սերժ
Սարգսյանը վերահսկում էին Գագիկ Ծառուկյանի եւ Միշա Բաղդասարովի միջոցով, ապա սննդամթերքի,
առաջին հերթին՝ շաքարավազի, ձեթի եւ ալյուրի բիզնեսը Սամվել Ալեքսանյանի բոստանը
դարձրին: Իհարկե, այլեւս անիմաստ է ասել, թե նման արտոնյալ պայմանները ինչպիսի
աստղաբաշխական եկամուտներ են բերում:
Մենք այլ բանից կխոսենք: Իսկ ինչպե՞ս են այս ոլորտներում մենաշնորհներ առաջացել
եւ ինչպե՞ս են դրանք պահպանվում: Բենզինի եւ գազի շուկայում հասկանալի էր այդ մեխանիզմը`
բենզատարները ձեռքերից խլում էին, սպառնում էին եւ վերջ: Բայց ինչո՞ւ մարդը չի
կարող իր սեփական մեքենայով հինգ արկղ ձեթ կամ չորս պարկ շաքարավազ բերել: Ահա
այստեղ մենք առաջին անգամ կխոսենք մի կառույցի մասին, որը եւ ապահովում է արտոնյալների
շահերը եւ Հայաստանի ստվերային տնտեսության կնքահայրն է: Կառույց, որն առավել կոռումպացված
է, կառույց, որն առավել սերտաճած է կրիմինալի հետ եւ կառույց, որը կարող է ցանկացած
տնտեսվարող սուբյեկտի վայրկենապես ջնջել: Խոսքը, իհարկե, մաքսային ծառայության
մասին է: Սա այն կառույցն է, որի պետը` Արմեն Ավետիսյանը, ժամանակին, նախկին «հանցավորների»
օրոք մանր չինովնիկ լինելով, հեռացվել էր համակարգից եւ մի կերպ` իր կնքահայր Սերժ
Սարգսյանի շնորհիվ պլստացել քրեական հետապնդումից: Հիմա այդ անձը Հայաստանի ամենահարուստ
մարդկանցից մեկն է, որի միայն առանձնատունը Երեւանի կենտրոնում այսօր արժե 800-900
հազար դոլար, որը 5-6 հազար դոլարանոց կոստյումներ է հագնում, ճիշտ եւ ճիշտ նարկոբարոնների
պես, խմում 7-8 հազար դոլարանոց «Կուռվազի» գինի: Ու չի էլ թաքցնում այդ շքեղ կենսակերպը:
Ահա նրա ղեկավարած կառույցն է այսօրվա տնտեսական հանցավոր, կլայնացված, կոռումպացված,
մոնոպոլիզացված համակարգի շարժիչ ուժը: Բերենք մի քանի օրինակ, որպեսզի հասկանալի
լինի, թե ինչու է միայն Լֆիկը սննդամթերք կրում:
Եղել է հետեւյալ դեպքը: Ինչ-որ մեկը որոշել է մի կոնտեյներ ձեթ ներմուծել: Սահմանն
անցնելուց հետո, երբ մաքսավորները տեսել են ապրանքը, առաջարկել են ապրանքը Երեւան
չտանել, պրոբլեմներ կունենա: Վերջինս հրաժարվել է: Ամենայն հավանականությամբ, այնքան
լավ չի պատկերացրել հայաստանյան առկա իրողությունները: Հետո նույն մաքսայինները
նրան առաջարկել են հենց տեղում վաճառել ձեթը: Դարձյալ հրաժարվել է: Դրանից հետո
Արմեն Ավետիսյանի ղեկավարած կառույցի ներկայացուցիչները կարգադրել են այդ գործարարին
մյուս օրը գալ` մինչեւ իրենք կձեւակերպեն մաքսազերծման աշխատանքները:
Հաջորդ օրը, երբ այդ «խամ» գործարարը գալիս է, տեսնում է, որ գիշերը անհայտ անձինք
կոտրել են կոնտեյների դուռը, եւ մեկ առ մեկ ծակել ձեթի տարաները: Եվ վերջ: Պահակները
ոչինչ չէին տեսել, մաքսայինները ցավակցում էին գործարարին, խորհուրդ տալիս դիմել
քաղմաս.... Իհարկե, դրանից հետո այդ գործարարի նույնիսկ մտքում այլեւս ձեթ ներմուծելու
գաղափար չի ծնվի:
Մյուս օրինակին շատ-շատերն են տեղյակ: «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի լրագրողը կապվում
է Արմեն Ավետիսյանի տեղակալ Գագիկ Խաչատրյանի հետ եւ նրանից Սամվել Ալեքսանյանին
պատկանող ընկերություններից մեկի գործունեության հետ կապված թիվ է ցանկանում ճշտել:
Մանրամասները կարեւոր չեն: Այլ այն, որ Գագիկ Խաչատրյանը հրաժարվում է պատասխանել
լրագրողի հարցին, հեռախոսը ցած է դնում:
Ուղիղ երկու րոպե անց այդ թերթի խմբագրություն է զանգահարում Սամվել Ալեքսանյանը
եւ փորձում հասկանալ, նախ, թե ինչ է գրվելու, երկրորդն էլ հորդորում է, որ ոչինչ
չգրեն: Այսինքն, Գագիկ Խաչատրյանը հեռախոսը դնում է եւ անմիջապես «քութիկի» հավատարմությամբ
տեղյակ պահում Լֆիկին: Սա մաքսային ծառայության եւ հայ օլիգարխների դարավոր եղբայրության
եւ բարեկամության շատ վառ օրինակ է եւ ցույց է տալիս այս երկուսի սերտաճածության
աստիճանը:
No 628 (ինտերնետային No 788), Հունվարի 30 2007 թ., երեքշաբթի